Vrije wil als zelfverwerkelijking

Een handeling uit vrije wil is een handeling waarin tot uitdrukking komt wat de handelende persoon zelf belangrijk vindt. Om een vrije wil te hebben, moet je een individu zijn met een eigen mening over wat belangrijk voor je is en wat niet. Met ‘vrije wil’ bedoelen we dus het vermogen om op basis van je eigen mening beslissingen te nemen. (Vrije wil, p. 21)

Kan een varkentje iets willen?

Om een vrije wil te hebben, moet je natuurlijk ook een wil hebben. Ik wil allerlei dingen, maar mijn stofzuiger volgens mij niet. Een stofzuiger heeft dus geen wil. Maar kan een varkentje (zelf) iets willen of reageert die alleen maar op ‘prikkels’? Filosoof Bas Haring vraag het zich ook af. En ik ook, want zo makkelijk is deze vraag eigenlijk helemaal niet te beantwoorden. Als je hem zou stellen aan andere filosofen zoals bijvoorbeeld Frankfurt, Sartre, Descartes en Hume zul je dan ook heel verschillende antwoorden krijgen.

Ik en mijn zelf

Descartes zei het al: “Als ik nergens meer zeker van kan zijn, dan kan ik in ieder geval nog terugvallen op mijzelf.” Maar is dat zelf wel zo vanzelfsprekend? Wat is het zelf? En wáár is het zelf? In deze aflevering van Dus ik ben reist filosofe Stine Jensen naar de Verenigde Staten om daar een antwoord op te vinden.

Alan Turing

Alan_Turing_photo

 

 

 

 

 

In 1950 publiceerde de beroemde wiskundige Alan Turing een artikel waarin hij een test beschreef waarmee uitgemaakt zou kunnen worden of een machine (een computer) kan denken zoals een mens. Deze test is bekend geworden als de Turingtest. Over de vraag of computers daadwerkelijk kunnen denken of dat ooit zullen kunnen is ook nu nog veel discussie. Feit is in ieder geval dat de vergelijking tussen wat computers doen en menselijk denken, waarnemen en handelen al enkele decennia de motor is achter veel onderzoek in de cognitieve psychologie. Maar als blijkt dat computers kunnen denken (of iets doen dat daar op lijkt), zouden ze dan ook ooit een vrije wil kunnen hebben?

Binnenkort verschijnt er een film over het leven van Alan Turing. In dit filmpje schetst Lieven Scheire kort het bewogen leven van Turing en zie je de trailer van de te verschijnen film. Ik ga in ieder geval kijken … (Met dank aan N. Hooijmans.)

Kiezen

Op wetenschap24.nl is een aflevering van Labyrint te zien: Kiezen is wetenschap. Hierin vertellen onderzoekers zoals Victor Lamme hoe ze kunnen voorspellen welke politicus het goed gaat doen in de verkiezingen. Mensen kiezen volgens Lamme helemaal niet op inhoud, maar baseren hun keuze op hun gevoel of op hoe betrouwbaar het gezicht van een politicus er uit ziet. Daarnaast gaat Ap Dijksterhuis in op belang van onbewuste informatieverwerking bij het nemen van beslissingen. (Met dank aan Simone Kamman, docent filosofie in Almere.)

Stoppen met roken …

Stoppen met roken, het is niet zo makkelijk als het lijkt. Uitleggen wat er precies aan de hand is als je besluit om te stoppen met roken of daar juist niet in slaagt is misschien nog wel moeilijker. Op de website van Existential Comics doen ze een poging … (Met dank aan Lobke Kriele, docente filosofie op het Theresialyceum in Tilburg.)

Had Breivik zijn bewusztijn opzij kunnen zetten?

“Op 22 juli 2011 stapt een zwaar bewapende man in een boot die hem naar een eiland zal brengen. Hij is van plan zo veel mogelijk kinderen te doden die daar op een zomerkamp verblijven. Hij slaagt in die opzet, want als hij wordt aangehouden heeft hij 77 van de aanwezige kinderen gedood. Tegenover politie en justitie verklaart hij bewust te hebben gehandeld en een goed doel te hebben nagestreefd en bereikt: de socialistische partij beroven van toekomstige leiders.” (De Volkskrant, 31 maart 2014)

In de cel wordt de dader een ander mens

Is gevangenisstraf een handige vorm van straffen? Onderzoek onder gedetineerde moordenaars in de VS van Marieke Liem lijkt uit te wijzen dat daders in de gevangenis ‘andere mensen’ worden. Kunnen mensen echt veranderen en is langdurige opsluiting de beste manier om dat te bewerkstelligen? En als een moordenaar na zes van de tien hem opgelegde jaren gevangenis werkelijk is veranderd, kunnen we hem dan beter vrijlaten? Lees meer …

Prison_cell_block

 

 

 

 

 

 

This image was originally posted to Flickr by Bob Jagendorf at http://flickr.com/photos/20801313@N00/5685335098NRC_20131207_1_050_article2

Vrije wil en je stofzuiger

Sinds kort heeft Nederland er een universiteit bij, namelijk de universiteit van Nederland waar je gratis en voor niks colleges kan volgen van allerlei hoogleraren. Natuurlijk wordt er op de universiteit van Nederland ook nagedacht over vrije wil. Zo legt filosoof Bas Haring uit wat vrije wil, je hersenen en je stofzuiger met elkaar te maken hebben.

PPT Mill over zelfverwerkelijking

Een powerpointpresentatie over zelfverwerkelijking bij Mill en een vergelijking tussen de posities van Mill en Hume.

Keuzes, keuzes, keuzes …

Volgens de Amerikaanse psycholoog Barry Schwartz worden mensen ongelukkiger als ze meer keuzemogelijkheden hebben. In zijn TED-lezing van juli 2005 geeft hij zijn argumenten voor deze stelling.  De visie van Schwartz roept interessante vragen op over het denken over verantwoordelijkheid en zelfverwerkelijking in hedendaagse westerse samenlevingen. Met dank aan Wibo van Lanen, docent filosofie aan het Maaswaal College in Wijchen.