Thema’s

Gregg Caruso 2 oktober in Gent

Vrije wilscepticisme is een filosofie die het bestaan van vrije wil en morele schuld ontkent, maar tegelijk gelooft dat ons recht of onze samenleving die noties ook niet nodig heeft. Meer zelfs, zonder vergelding kan onze maatschappij potentieel beter functioneren. Omdat wetenschap er steeds meer rekening mee houdt dat er in ons brein inderdaad geen plaats is voor een vrije wil, bezinnen we ons best over de gevolgen van een mensbeeld zonder vrije wil. Is straffen nog wel mogelijk? En zo, ja welke straffen zijn te verkiezen? Welke aanpassingen vergt dit van ons huidig strafrecht?

De New Yorkse filosoof Gregg Caruso heeft er grondig over nagedacht en biedt uitdagende antwoorden op deze vragen. Hij is verbonden aan SUNY, editor van ‘Exploring the Illusion of Free Will and Moral Responsibility’ met bijdragen van gelijkgestemde experts over dit thema en initiatiefnemer van het netwerk ‘Justice without retribution’. Klik hier voor meer info en inschrijving.

Kijken in de ziel – rechters

In het nieuwe seizoen van ‘Kijken in de ziel’ interviewt Coen Verbraak twaalf rechters over hun werk. Deze aflevering gaat over het hoe en waarom van straffen.

KidZ

Zijn mensen geprogrammeerd?

Op dinsdag 14 april 2015 was het laatste scholierensymposium over vrije wil op Tilburg University en het Theresialyceum. In de openingslezing van het symposium verdedigde ik de stelling dat als we niet uit kunnen leggen dat complexe computers in principe ook vrije wil (als voorwaarde voor verantwoordelijkheid) kunnen hebben, we moeten concluderen dat mensen dit soort vrije wil waarschijnlijk ook niet hebben. In dit fragment geef ik een uitleg van het functionalisme als positie in het filosofische lichaam-geest debat. Volgens functionalisten lijken mensen meer op computers dan je misschien in eerste instantie zou denken. Dit roept onder meer de vraag op in hoeverre mensen eigenlijk geprogrammeerd zijn.

Kan een varkentje iets willen?

Om een vrije wil te hebben, moet je natuurlijk ook een wil hebben. Ik wil allerlei dingen, maar mijn stofzuiger volgens mij niet. Een stofzuiger heeft dus geen wil. Maar kan een varkentje (zelf) iets willen of reageert die alleen maar op ‘prikkels’? Filosoof Bas Haring vraag het zich ook af. En ik ook, want zo makkelijk is deze vraag eigenlijk helemaal niet te beantwoorden. Als je hem zou stellen aan andere filosofen zoals bijvoorbeeld Frankfurt, Sartre, Descartes en Hume zul je dan ook heel verschillende antwoorden krijgen.

Ik en mijn zelf

Descartes zei het al: “Als ik nergens meer zeker van kan zijn, dan kan ik in ieder geval nog terugvallen op mijzelf.” Maar is dat zelf wel zo vanzelfsprekend? Wat is het zelf? En wáár is het zelf? In deze aflevering van Dus ik ben reist filosofe Stine Jensen naar de Verenigde Staten om daar een antwoord op te vinden.

Experiment van Libet

(Met dank aan Lobke Kriele, docente filosofie op het Theresialyceum in Tilburg.)

Alan Turing

Alan_Turing_photo

 

 

 

 

 

In 1950 publiceerde de beroemde wiskundige Alan Turing een artikel waarin hij een test beschreef waarmee uitgemaakt zou kunnen worden of een machine (een computer) kan denken zoals een mens. Deze test is bekend geworden als de Turingtest. Over de vraag of computers daadwerkelijk kunnen denken of dat ooit zullen kunnen is ook nu nog veel discussie. Feit is in ieder geval dat de vergelijking tussen wat computers doen en menselijk denken, waarnemen en handelen al enkele decennia de motor is achter veel onderzoek in de cognitieve psychologie. Maar als blijkt dat computers kunnen denken (of iets doen dat daar op lijkt), zouden ze dan ook ooit een vrije wil kunnen hebben?

Binnenkort verschijnt er een film over het leven van Alan Turing. In dit filmpje schetst Lieven Scheire kort het bewogen leven van Turing en zie je de trailer van de te verschijnen film. Ik ga in ieder geval kijken … (Met dank aan N. Hooijmans.)

8 Bit Philosophy over Kant, computers en vrije wil

(Met dank aan Lobke Kriele, docente filosofie op het Theresialyceum in Tilburg.)

Waar in je brein zit bewustzijn?

Prof. dr. Jeroen Geurts legt uit waarom dit zo’n lastige vraag is en komt tot een antwoord waar filosoof Daniel Dennett helemaal niet ontevreden over zou zijn. Het korte college is hier te bekijken.

Kiezen

Op wetenschap24.nl is een aflevering van Labyrint te zien: Kiezen is wetenschap. Hierin vertellen onderzoekers zoals Victor Lamme hoe ze kunnen voorspellen welke politicus het goed gaat doen in de verkiezingen. Mensen kiezen volgens Lamme helemaal niet op inhoud, maar baseren hun keuze op hun gevoel of op hoe betrouwbaar het gezicht van een politicus er uit ziet. Daarnaast gaat Ap Dijksterhuis in op belang van onbewuste informatieverwerking bij het nemen van beslissingen. (Met dank aan Simone Kamman, docent filosofie in Almere.)