Jonathan Haidt

Mensen baseren hun keuzes en oordelen doorgaans niet op reflectie, maar op intuitie.

Gregg Caruso 2 oktober in Gent

Vrije wilscepticisme is een filosofie die het bestaan van vrije wil en morele schuld ontkent, maar tegelijk gelooft dat ons recht of onze samenleving die noties ook niet nodig heeft. Meer zelfs, zonder vergelding kan onze maatschappij potentieel beter functioneren. Omdat wetenschap er steeds meer rekening mee houdt dat er in ons brein inderdaad geen plaats is voor een vrije wil, bezinnen we ons best over de gevolgen van een mensbeeld zonder vrije wil. Is straffen nog wel mogelijk? En zo, ja welke straffen zijn te verkiezen? Welke aanpassingen vergt dit van ons huidig strafrecht?

De New Yorkse filosoof Gregg Caruso heeft er grondig over nagedacht en biedt uitdagende antwoorden op deze vragen. Hij is verbonden aan SUNY, editor van ‘Exploring the Illusion of Free Will and Moral Responsibility’ met bijdragen van gelijkgestemde experts over dit thema en initiatiefnemer van het netwerk ‘Justice without retribution’. Klik hier voor meer info en inschrijving.

Kiezen

Op wetenschap24.nl is een aflevering van Labyrint te zien: Kiezen is wetenschap. Hierin vertellen onderzoekers zoals Victor Lamme hoe ze kunnen voorspellen welke politicus het goed gaat doen in de verkiezingen. Mensen kiezen volgens Lamme helemaal niet op inhoud, maar baseren hun keuze op hun gevoel of op hoe betrouwbaar het gezicht van een politicus er uit ziet. Daarnaast gaat Ap Dijksterhuis in op belang van onbewuste informatieverwerking bij het nemen van beslissingen. (Met dank aan Simone Kamman, docent filosofie in Almere.)

Alleen andermans gedrag is voorbestemd …

“Andermans gedrag is voorbestemd, maar het mijne niet. Mensen vinden hun eigen gedrag een stuk minder voorspelbaar dan dat van anderen, blijkt uit experimenten, en menen ook dat ze bewuster handelen. Feitelijk schrijven ze zichzelf wel een vrije wil toe, maar anderen nauwelijks, concluderen twee psychologen.” (Lees verder)

Boekentip: 1984

Dystopische klassieker van George Orwell over het leven van Winston Smith onder het totalitaire regime van Oceanië.  Big brother is watching you

Filmtip: The Wave

Filmklassieker over een geschiedenisdocent die zijn klas door middel van een gevaarlijk experiment laat zien hoe makkelijk mensen zich binnen een groep door leiders laten aansturen. Misschien zijn we toch niet zo autonoom als we denken …

Voor meer achtergronden bij de film zie de website van Histoforum.

De film is online te bekijken: The Wave

Er is ook een Duitse (en wat langere) versie van deze film getiteld Die Welle.

Haidt op het web

“Keuze voor het goede is vaak onbewust”

“In morele kwesties moet je niet lichtzinnig oordelen, maar je verstand gebruiken. Doen we dat ook? Wereldwijd blijken mensen razendsnel en emotioneel te oordelen over heikele vragen…” (Trouw, 27 februari 2007)