Dick Swaab


Het bewustzijn loopt achter de beslissingen van de hersenen aan.

Gregg Caruso 2 oktober in Gent

Vrije wilscepticisme is een filosofie die het bestaan van vrije wil en morele schuld ontkent, maar tegelijk gelooft dat ons recht of onze samenleving die noties ook niet nodig heeft. Meer zelfs, zonder vergelding kan onze maatschappij potentieel beter functioneren. Omdat wetenschap er steeds meer rekening mee houdt dat er in ons brein inderdaad geen plaats is voor een vrije wil, bezinnen we ons best over de gevolgen van een mensbeeld zonder vrije wil. Is straffen nog wel mogelijk? En zo, ja welke straffen zijn te verkiezen? Welke aanpassingen vergt dit van ons huidig strafrecht?

De New Yorkse filosoof Gregg Caruso heeft er grondig over nagedacht en biedt uitdagende antwoorden op deze vragen. Hij is verbonden aan SUNY, editor van ‘Exploring the Illusion of Free Will and Moral Responsibility’ met bijdragen van gelijkgestemde experts over dit thema en initiatiefnemer van het netwerk ‘Justice without retribution’. Klik hier voor meer info en inschrijving.

Experiment van Libet

(Met dank aan Lobke Kriele, docente filosofie op het Theresialyceum in Tilburg.)

Waar in je brein zit bewustzijn?

Prof. dr. Jeroen Geurts legt uit waarom dit zo’n lastige vraag is en komt tot een antwoord waar filosoof Daniel Dennett helemaal niet ontevreden over zou zijn. Het korte college is hier te bekijken.

Had Breivik zijn bewusztijn opzij kunnen zetten?

“Op 22 juli 2011 stapt een zwaar bewapende man in een boot die hem naar een eiland zal brengen. Hij is van plan zo veel mogelijk kinderen te doden die daar op een zomerkamp verblijven. Hij slaagt in die opzet, want als hij wordt aangehouden heeft hij 77 van de aanwezige kinderen gedood. Tegenover politie en justitie verklaart hij bewust te hebben gehandeld en een goed doel te hebben nagestreefd en bereikt: de socialistische partij beroven van toekomstige leiders.” (De Volkskrant, 31 maart 2014)

Vrije wil en je stofzuiger

Sinds kort heeft Nederland er een universiteit bij, namelijk de universiteit van Nederland waar je gratis en voor niks colleges kan volgen van allerlei hoogleraren. Natuurlijk wordt er op de universiteit van Nederland ook nagedacht over vrije wil. Zo legt filosoof Bas Haring uit wat vrije wil, je hersenen en je stofzuiger met elkaar te maken hebben.

Philipse versus de neurowetenschappers

Korte reactie van Herman Philipse op de stelling dat wij ons brein zouden zijn. Niet dus, aldus Philipse. Althans, dat is in ieder geval niet het hele verhaal. Ook neurowetenschappers dienen volgens Philipse te onderscheiden tussen oorzaken en redenen. Met dank aan Lobke Kriele (docente filosofie op het Theresialyceum in Tilburg).

Zijn wij machines?

“Wat is er aan de hand? Waarom accepteren we zo klakkeloos het idee dat we slechts een autonoom opererende kluwen zenuwcellen zijn?” Klik hier om te lezen hoe Marian Donner deze vraag beantwoordde in NRC Handelsblad van 1 maart 2011.

Gedragen we onszelf beter als we geloven in vrije wil?

(De Volkskrant, 28 januari 2012)

Op andermans erf?

Afgelopen week stuurde een docent uit Tilburg ons een artikel in de Academische Boekengids waarin een filosoof, twee juristen en een neuropsycholoog kritische kanttekeningen maken bij Victor Lammes neurowetenschappelijke perspectief op de discussie(s) over vrije wil. Goede achtergrondliteratuur bij zowel hoofdstuk 4 als hoofdstuk 2.

De vrije wil is dood. Leve de vrije wil!

“Neurologen hebben de vrije wil doodverklaard. In een serie onderzocht Trouw de mogelijke gevolgen hiervan. Een gevolg is in elk geval een levendig debat. Een slotbeschouwing aan de hand van lezersreacties.” (Trouw, 26 maart 2011)