Benjamin Libet

Onze hersenen zijn al begonnen met het voorbereiden van bewegingen die we maken voordat we de bewuste gedachte hebben dat we willen bewegen.

Gregg Caruso 2 oktober in Gent

Vrije wilscepticisme is een filosofie die het bestaan van vrije wil en morele schuld ontkent, maar tegelijk gelooft dat ons recht of onze samenleving die noties ook niet nodig heeft. Meer zelfs, zonder vergelding kan onze maatschappij potentieel beter functioneren. Omdat wetenschap er steeds meer rekening mee houdt dat er in ons brein inderdaad geen plaats is voor een vrije wil, bezinnen we ons best over de gevolgen van een mensbeeld zonder vrije wil. Is straffen nog wel mogelijk? En zo, ja welke straffen zijn te verkiezen? Welke aanpassingen vergt dit van ons huidig strafrecht?

De New Yorkse filosoof Gregg Caruso heeft er grondig over nagedacht en biedt uitdagende antwoorden op deze vragen. Hij is verbonden aan SUNY, editor van ‘Exploring the Illusion of Free Will and Moral Responsibility’ met bijdragen van gelijkgestemde experts over dit thema en initiatiefnemer van het netwerk ‘Justice without retribution’. Klik hier voor meer info en inschrijving.

Ik en mijn zelf

Descartes zei het al: “Als ik nergens meer zeker van kan zijn, dan kan ik in ieder geval nog terugvallen op mijzelf.” Maar is dat zelf wel zo vanzelfsprekend? Wat is het zelf? En wáár is het zelf? In deze aflevering van Dus ik ben reist filosofe Stine Jensen naar de Verenigde Staten om daar een antwoord op te vinden.

Experiment van Libet

(Met dank aan Lobke Kriele, docente filosofie op het Theresialyceum in Tilburg.)

Waar in je brein zit bewustzijn?

Prof. dr. Jeroen Geurts legt uit waarom dit zo’n lastige vraag is en komt tot een antwoord waar filosoof Daniel Dennett helemaal niet ontevreden over zou zijn. Het korte college is hier te bekijken.

Had Breivik zijn bewusztijn opzij kunnen zetten?

“Op 22 juli 2011 stapt een zwaar bewapende man in een boot die hem naar een eiland zal brengen. Hij is van plan zo veel mogelijk kinderen te doden die daar op een zomerkamp verblijven. Hij slaagt in die opzet, want als hij wordt aangehouden heeft hij 77 van de aanwezige kinderen gedood. Tegenover politie en justitie verklaart hij bewust te hebben gehandeld en een goed doel te hebben nagestreefd en bereikt: de socialistische partij beroven van toekomstige leiders.” (De Volkskrant, 31 maart 2014)

Vrije wil en je stofzuiger

Sinds kort heeft Nederland er een universiteit bij, namelijk de universiteit van Nederland waar je gratis en voor niks colleges kan volgen van allerlei hoogleraren. Natuurlijk wordt er op de universiteit van Nederland ook nagedacht over vrije wil. Zo legt filosoof Bas Haring uit wat vrije wil, je hersenen en je stofzuiger met elkaar te maken hebben.

Miljoenenvergissing?

Stel je bent bakker en je doet mee aan een spelshow. Je komt op een punt in het spel dat je 125.000 euro mee naar huis mag nemen, maar je kunt ook doorspelen voor een maximale winst van 5 miljoen euro. Het is voor iedereen – voor jou ook – duidelijk dat je door moet spelen en het enige dat je moet doen is NIET op de rode knop recht voor je neus drukken, want dan stopt het spel en blijft je winst staan op 125.000 euro. De spanning stijgt, felle lampen, muziek, Linda de Mol die in je oor staat te blaten en … JE DRUKT OP DE KNOP!? Dat overkwam Arrold van den Hurk en advocaat Peter Plasman wil dat deze bakker alsnog zijn 5 miljoen krijgt. Is Van den Hurk verantwoordelijk voor het drukken op de rode knop of niet? Lees hier meer over deze verrassende casus.

Kennislink over vrije wil

Een artikel over vrije wil op kennislink met onderaan verschillende interessante verwijzingen. Interessant om te lezen, maar ook mooi materiaal voor toetsen.

De dader heeft het niet gedaan …

Volgens de Amerikaanse psycholoog Daniel Wegner berust het idee dat wij bewust ons handelen aansturen op een illusie. Simone de Schipper interviewde hem. Het interview kun je hier lezen. Wil je meer weten over het werk van Wegner blader dan eens door zijn boek The Illusion of Conscious Will.

Philipse over bewustzijn, neurowetenschappen en vrije wil

Ook de Herman Philipse (hoogleraar, UU) denkt na over vrije wil. In dit hoorcollege gaat Philipse onder meer in op de relatie tussen vrije wil als voorwaarde voor verantwoordelijkheid en vrije wil als bewuste aansturing. Hij concludeert dat neurowetenschappers zich bezig houden met vrije wil als bewuste aansturing, maar dat hun conclusies over dat begrip van vrije wil niet noodzakelijk ook betrekking hebben op het al dan niet bestaan van vrije wil als voorwaarde voor verantwoordelijkheid.